Povodom eskalacije napada organa RS na temeljne odredbe Daytona Denis Bećirović traži vanrednu sjednicu Predsjedništva BiH

- in BiH, Izdvojeno, Vijesti
300

Član Predsjedništva BiH Denis Bećirović uputio je zahtjev za održavanjem vanredne sjednice Predsjedništva na kojoj bi se razmatrao Prijedlog zaključaka Predsjedništva BiH povodom eskalacije napada organa entiteta Republika Srpska na temeljne odredbe Dejtonskog mirovnog sporazuma i ugrožavanja ustavnopravnog poretka države Bosne i Hercegovine.

Kako se navodi u obrazloženju, antidejtonsko i protivustavno djelovanje organa bh. entiteta Republika Srpska (RS) intenzivirano je od 2021. do danas.

U sklopu nelegalnih aktivnosti entitetskih organa vlasti RS-a od jula 2021. do danas usvojeni su  brojni sljedeći protivustavni i antidejtonski akti.

Na Dvadesetoj posebnoj sjednici Narodne skupštine RS, održane 30.7.2021. godine doneseni su Zakon o neprimjenjivanju Odluke Visokog predstavnika kojom se donosi Zakon o dopuni Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine.

Odlukom Ustavnog suda Bosne i Hercegovine u predmetu U 15/21 od 14.7.2022., objavljene u „Službenom glasniku BiH“ br. 51/22, predmetni zakon je stavljen van snage jer je suprotan čl. I/2. i III/3.b Ustava Bosne i Hercegovine;

Zakon o dopuni Krivičnog zakonika Republike Srpske kojim se dodaje član 280a. a kojim se normira povreda ugleda Republike Srpske i njenih naroda. U st. (4) čl. 280a. se, između ostalog, navodi: „izvršena u namjeri promjene ustavnog uređenja Republike Srpske, njene teritorijalne cjelovitosti ili nezavisnosti (…)“. Termin „nezavisnosti“, na način kako je upotrijebljen u navedenom stavu, suprotan je odredbama Ustava BiH. Naime, na temelju odredaba Ustava BiH, ali i odredaba međunarodnog prava, država Bosna i Hercegovina je nezavisna, a ne njene administrativno-teritorijalne jedinice.

Odluka o prijevremenom stupanju na snagu Zakona o neprimjenjivanju Odluke Visokog predstavnika kojom se donosi Zakon o dopuni Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine.

Odluka o prijevremenom stupanju na snagu Zakona o dopuni Krivičnog zakonika Republike Srpske

Na Dvadeset drugoj posebnoj sjednici Narodne skupštine RS, održane 20.10.2021. godine donesen je Zakon o lijekovima i medicinskim sredstvima Republike Srpske koji je Odlukom Ustavnog suda Bosne i Hercegovine prvobitno privremeno stavljen van snage, a potom i ukinut, jer je suprotan čl. I/2. i III/3.b Ustava BiH. S ciljem implementacije Zakona o lijekovima i medicinskim sredstvima Republike Srpske, Narodna skupština RS je, na sjednici održanoj 10.02.2022. godine usvojila i Zakon o dopunama Zakona o republičkoj upravi koji je, također, ukinut Odlukom Ustavnog suda Bosne i Hercegovine.

Na Dvadeset četvrtoj posebnoj sjednici, održane 10.12.2021. godine, Narodna skupština RS donijela je Zaključke u vezi Informacije o prenosu nadležnosti sa Republike Srpske na nivo BiH, kojima je, između ostalog, Narodna skupština RS zauzela stav da se „zakoni i drugi propisi kojima je izvršen prenos nadležnosti“ sa RS na institucije Bosne i Hercegovine „neće primjenjivati na teritoriji Republike Srpske“ od dana stupanja na snagu zakona i drugih propisa čije donošenje je, također, predviđeno usvojenim zaključcima. Odlukom Ustavnog suda BiH tačke 2. i 3. pomenutih Zaključaka su ukinute jer su suprotne članu I/2. Ustava BiH i članu III/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine.

Zaključke u vezi Informacije o prenosu nadležnosti u oblasti indirektnog oporezivanja (br. 02/1-021-1031/21 od 10.12.2021. godine), kojima je Narodna skupština RS povukla saglasnost da se nadležnost iz oblasti indirektnog oporezivanja u okviru sistema poreske politike prenese na Parlamentarnu skupštinu Bosne i Hercegovine, kako bi se omogućilo usvajanje Zakona o sistemu indirektnog oporezivanja u Bosni i Hercegovini. Tačkom 6. usvojenih Zaključaka, poslanici Narodne skupštine RS su se usaglasili da se „Zakon o sistemu indirektnog oporezivanja u BiH, Zakon o uplatama na jedinstveni račun i raspodjeli prihoda, Zakon o Upravi za indirektno oporezivanje, Zakon o postupku indirektnog oporezivanja, zakon o postupku prinudne naplate indirektnih poreza, Zakon o porezu na dodatu vrijednost i Zakon o akcizama u BiH“ neće primjenjivati na teritoriji RS „od dana stupanja na snagu Zakona o porezu na dodatu vrijednost u Republici Srpskoj i Zakona o akcizama Republike Srpske“. Narodna skupština RS je zadužila Vladu RS da „u roku do šest mjeseci uputi na razmatranje i usvajanje“ Zakon o porezu na dodatu vrijednost u Republici Srpskoj i Zakon o akcizama Republike Srpske (tačka 5. usvojenih Zaključaka). Odlukom Ustavnog suda BiH tačke 5. i 6. pomenutih Zaključaka su ukinute jer su suprotne članu I/2. Ustava Bosne i Hercegovine i članu III/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine.

Zaključke u vezi Informacije o pravosudnim institucijama BiH kojima Narodna skupština RS povlači saglasnost koju je dala Vladi RS za potpisivanje Sporazuma o prenošenju određenih odgovornosti entiteta kroz uspostavljanje Visokog sudskog i tužilačkog savjeta BiH. Tačkom 4. Zaključaka, Narodna skupština RS zadužuje Vladu RS da „u roku do šest mjeseci uputi na razmatranje i usvajanje“ Zakon o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu Republike Srpske. Nadalje, tačkom 5. usvojenih Zaključaka poslanici Narodne skupštine RS su se većinom glasova usaglasili da se „Zakon o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu Bosne i Hercegovine neće primjenjivati“ na teritoriji RS od dana stupanja na snagu entitetskog zakona o VSTS. Odlukom Ustavnog suda BiH (U 2/22 od 26.5.2022. godine) tačke 4. i 5. usvojenih Zaključaka su ukinute jer su suprotne članu I/2. Ustava Bosne i Hercegovine i članu III/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine.

Zaključke u vezi Informacije o prenosu nadležnosti sa Republike Srpske na nivo BiH u oblasti odbrane i bezbjednosti kojima Narodna skupština RS povlači saglasnost da se nadležnosti iz oblasti odbrane prenesu na institucije Bosne i Hercegovine. Usvojenim zaključcima Narodna skupština RS je zadužila Vladu RS da u roku do šest mjeseci uputi na razmatranje i usvajanje zakone iz oblasti odbrane i bezbjednosti. U tački 5. usvojenih Zaključaka sadržana je volja većine poslanika Narodne skupštine RS da se „Zakon o odbrani Bosne i Hercegovine, Zakon o službi u Oružanim snagama Bosne i Hercegovine, Zakon o obavještajno-bezbjednosnoj agenciji Bosne i Hercegovine i Zakon o državnoj agenciji za istrage i zaštitu Bosne i Hercegovine“ neće primjenjivati na teritoriji RS od dana stupanja na snagu entitetskih zakona iz oblasti odbrane i bezbjednosti. Odlukom Ustavnog suda BiH tačke 4. i 5. usvojenih Zaključaka su ukinute jer su suprotne članu I/2. Ustava Bosne i Hercegovine i članu III/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine.

Deklaraciju o ustavnim principima (br. 02/1-021-1034/21 od 10.12.2021. godine) kojom se, između ostalog, negira ustavnopravni kontinuitet države Bosne i Hercegovine.

Usvojenom Deklaracijom se negira i sam princip konstitutivnosti naroda, te se krše i odredbe Ustava RS. Naime, u tački 6. Deklaracije navedeno je da je RS „entitet srpskog naroda“. Republika Srpska nije entitet samo jednog naroda, niti je „državotvorni entitet“ nego je administrativno-teritorijalna jedinica u Bosni i Hercegovini. Riječ je o jednom od dva ravnopravna entiteta u Bosni i Hercegovini – entitetu Srba, Bošnjaka i Hrvata, kao konstitutivnih naroda, Ostalih i građana, koji ravnopravno i bez diskriminacije učestvuju u vršenju javne vlasti u RS-u. U tački 17. Deklaracije ovlašćuju se Narodna skupština i Vlada RS da „obustave primjenu bilo kog akta, mjere ili aktivnosti organa i institucija na nivou BiH, a koji nemaju osnov u Ustavu BiH i nisu izričito Ustavom BiH utvrđeni kao nadležnost organa na nivou BiH“. Deklaracijom je istaknuta neophodnost promjene Ustava RS, stoga je ovim dokumentom Narodna skupština zadužila Vladu RS da, u koordinaciji sa predsjednikom RS, pripremi tekst Ustava RS kojim će se „potvrditi sve nadležnosti“ RS-a. Odlukom Ustavnog suda BiH (U 2/22 od 26.5.2022. godine) tačke 17, 18, 19 i 20. Deklaracije su ukinute jer su suprotne članu I/2. Ustava Bosne i Hercegovine i članu III/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine.

Na Dvadeset sedmoj posebnoj sjednici, održanoj 01.02.2022. godine, Narodna skupština RS usvojila je Zaključke u vezi političko-ekonomske situacije u Bosni i Hercegovini (br. 02/1-021-77/22 od 01.02.2022. godine) kojima, suprotno Ustavu BiH, Narodna skupština RS traži od Parlamentarne skupštine BiH, Vijeća ministara BiH i Predsjedništva BiH da prije svake sjednice dostave sve materijale organima vlasti RS-a kako bi isti zauzeli stavove „u adekvatnom vremenskom roku“. Na osnovu člana III/3.b) Ustava BiH entiteti i sve njihove administrativne jedinice će se u potpunosti pridržavati ovog Ustava, kojim se stavljaju van snage zakonske odredbe Bosne i Hercegovine i ustavne i zakonske odredbe entiteta koje mu nisu saglasne, kao i odluka institucija Bosne i Hercegovine. Dakle, iz navedene ustavne odredbe je sasvim jasno da entitetski organi nisu nadređeni državnim organima Bosne i Hercegovine, niti se važećim pravnim aktima normira obaveza pribavljanja prethodne saglasnosti Vlade i Narodne skupštine RS-a.

Na Trideset prvoj posebnoj sjednici, održanoj 06.6.2022. godine, Narodna skupština RS usvojila je Zaključke u vezi sa razmatranjem informacije o međunarodnoj, političkoj i bezbjednosnoj situaciji – mjesto i uloga Republike Srpske (br. 02/1-021-602/22 od 06.6.2022. godine) kojima se krše odredbe Ustava BiH. Prema članu VI/4. Ustava BiH odluke Ustavnog suda Bosne i Hercegovine su konačne i obavezujuće. U usvojenim Zaključcima se, suprotno Odluci Ustavnog suda BiH U 2/22, konstatuje da se „primjena Zaključaka u vezi sa Informacijom o prenosu nadležnosti sa Republike Srpske na nivo BiH (10.12.2021. godine) odlaže za šest mjeseci“. Odlukom Ustavnog suda BiH U 2/22 ukinuti su Zaključci iz decembra 2021. godine, stoga prolongiranje primjene ukinutih pravnih akata nije u skladu sa Ustavom BiH i općeprihvaćenim demokratskim načelima i principima.

Na Petoj posebnoj sjednici, održanoj 27. i 28. decembra 2022. godine i 07. i 08. februara 2023. godine, Narodna skupština RS-a je po hitnom postupku usvojila Zakon o nepokretnoj imovini koja se koristi za funkcionisanje javne vlasti („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 16/23) koji je, u interesu pravne sigurnosti, Odlukom Ustavnog suda BiH U-5/23 privremeno stavljan van snage.

Na Šestoj posebnoj sjednici, održanoj 26.4.2023. godine, Narodna skupština RS usvojila je Zaključak o Informaciji o Zaključcima Narodne skupštine Republike Srpske od 17. februara 2020. godine u vezi antidejtonskog djelovanja Ustavnog suda BiH (br. 02/1-021-463/23 od 26.4.2023. godine) kojima se pozivaju sudije Ustavnog suda BiH iz reda srpskog naroda da podnesu ostavku na mjesto sudije Ustavnog suda BiH dok Narodna skupština Republike Srpske ne odluči drugačije. Naglašavam da Ustavni sud Bosne i Hercegovine nije dio ni zakonodavne, ni izvršne, ni redovne sudske vlasti, nego je Ustavom Bosne i Hercegovine pozicioniran kao posebna samostalna i neovisna vlast koja, na osnovu Ustava, djeluje kao korektivni faktor za ostala tri segmenta vlast. Razlozi za prestanak funkcije sudije Ustavnog suda BiH su jasno i taksativno navedeni, a poziv na podnošenje ostavke, upućen od strane entitetskog zakonodavnog organa, ne predstavlja razlog za prestanak funkcije. Riječ je o svojevrsnom političkom pritisku na sudije Ustavnog suda BiH, apsolutno neprihvatljivom u demokratskoj državi koja funkcioniše u skladu sa zakonom.

Zaključak o izmjeni Zaključka broj 02/1-021-1030/21 od 10. decembra 2021. godine (br. 02/1-021-466/23 od 26.4.2023. godine) kojim se postupa suprotno Odluci Ustavnog suda BiH u predmetu U 2/22.

Zaključak o izmjeni Zaključka broj 02/1-021-1031/21 od 10. decembra 2021. godine (br. 02/1-021-467/23 od 26.4.2023. godine) kojim se postupa suprotno Odluci Ustavnog suda BiH u predmetu U 2/22;

Zaključak o izmjeni Zaključka broj 02/1-021-1032/21 od 10. decembra 2021. godine (br. 02/1-021-468/23 od 26.4.2023. godine) kojim se postupa suprotno Odluci Ustavnog suda BiH u predmetu U 2/22.

Zaključak o izmjeni Zaključka broj 02/1-021-1033/21 od 10. decembra 2021. godine (br. 02/1-021-469/23 od 26.4.2023. godine) kojim se postupa suprotno Odluci Ustavnog suda BiH u predmetu U 2/22.

Na Sedmoj posebnoj sjednici, održanoj 21.6.2023. godine, Narodna skupština RS usvojila je Zakon o izmjeni Zakona o objavljivanju zakona i drugih propisa Republike Srpske kojim je normirano da se odluke Visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini ne objavljuju u službenom glasniku ovog bh. entiteta. Usvojeni zakon još uvijek nije stupio na snagu (čeka se njegovo objavljivanje u službenom glasniku i protok vacatio legisa), no sasvim je jasno koja je intencija entitetskog zakonodavnog organa vlasti. Pravna i politička ovlaštenja Visokog predstavnika normirana su međunarodnim ugovorom, a entitetski organi RS-a nisu ovlašteni da jednostrano mijenjaju i/ili onemogućavaju implementaciju potpisanog sporazuma.

Zaključke u vezi sa neustavnim djelovanjem Ustavnog suda BiH (br. 02/1-021-697/23 od 21.6.2023. godine) kojim se, između ostalog, protivustavno postavlja ultimatum Ustavnom sudu BiH, što je u demokratskim sistemima apsolutno neprihvatljivo i suprotno svim općeprihvaćenim demokratskim standardima. Ustavni sud BiH je, u odnosu na druge organe vlasti u Bosni i Hercegovini i bilo koje spoljne uticaje, samostalan i nezavisan, te je ovlašten da donosi i mijenja pravne akte kojima se normira djelovanje Ustavnog suda BiH, kao i postupci koji se pred njim vode. Svako neovlašteno zadiranje u rad Ustavnog suda BiH predstavlja kršenje Ustava BiH.

Na Osmoj posebnoj sjednici, održanoj 27.6.2023. godine, Narodna skupština RS usvojila je Zakon o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine kojim je normirano da se odluke Ustavnog suda BiH neće primjenjivati i izvršavati na teritoriji RS-a, te da se privremeno stavljaju van snage odredbe zakona kojim se propisuje objavljivanje zakona i drugih propisa RS-a, u dijelu koji se odnosi na propise i druge akte koje donosi Ustavni sud Bosne i Hercegovine. Usvojeni zakon još uvijek nije stupio na snagu, ali njegovog usvajanje po hitnom postupku nedvosmisleno ukazuje na institucionalno antidejtonsko i protivustavno djelovanje entitetskih organa vlasti usmjerenih protiv ustavnopravno poretka države Bosne i Hercegovine.

Odluka o prijevremenom stupanju na snagu Zakona o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine.

Zaključak kojim Narodna skupština RS, između ostalog, zadužuje Vladu RS da joj podnese Prijedlog zakona o dopuni Krivičnog zakonika Republike Srpske, kojim će biti propisano posebno krivično djelo postupanja suprotno odredbama Zakona o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine. Nadalje, tačkom 3. usvojenog Zaključka, određeno je da će prema institucijama i organima RS-a koji budu postupali suprotno odredbama Zakona o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda BiH, Narodna skupština RS donijeti zakone ili druge odgovarajuće pravne akte o preduzimanju mjera i radnji prema tim institucijama i organima, uključujući i mjere njihovog ukidanja.

Neki od navedenih antidejtonskih i antiustavnih akata entitetskih organa vlasti RS-a su djelovanjem nadležnih institucija uspostavljenih Dejtonskim mirovnim sporazumom i Ustavom BiH stavljeni van snage. Ipak, nelegalne aktivnosti entitetskih organa vlasti RS-a jasno potvrđuju opasno plansko intenziviranje antidejtonskih aktivnosti s ciljem destruiranja mirovnog sporazuma i ustavnog poretka Bosne i Hercegovine.

Ukazujući na ozbiljnost situacije u Bosni i Hercegovini, kao i s namjerom da se ukaže na važnost zakonitog i pravovremenog djelovanja nadležnih institucija s ciljem zaštite ustavnopravnog poretka, u prilogu se dostavljaju Zaključci:

1.   Predsjedništvo BiH iskazuje punu opredijeljenost za očuvanje mira, tolerancije, pravde, zajedničkog života, ljudskih prava i osnovnih sloboda građana i naroda Bosne i Hercegovine. Poštivanje principa ustavnosti i zakonitosti, demokratski organi vlasti i pravične procedure najbolje stvaraju miroljubive odnose unutar pluralističkog društva, stoga je neophodno da se, s ciljem dosljedne implementacije načela pravne sigurnosti i vladavine prava, smjesta prekine sa ultimatumima, separatističkim politikama i napadima na državu Bosnu i Hercegovinu i njene institucije. Politike kojima se kreira atmosfera straha i (pravne) nesigurnosti za sve građane i narode Bosne i Hercegovine ne predstavljaju dobre osnove na kojima se gradi i jača bosanskohercegovačko pluralno društvo, niti te politike omogućavaju izvršavanje brojnih obaveza koje je država Bosna i Hercegovina preuzela na osnovu potpisanih međunarodnih ugovora.

2.      Djelujući suprotno sadržaju Općeg okvirnog sporazumu za mir u Bosni i Hercegovini i njegovim aneksima, nastojeći implementirati retrogradnu i separatističku politiku, organi vlasti iz entiteta Republika Srpska (RS) kontinuirano, sistematski i institucionalno atakuju na temeljne odredbe Dejtonskog mirovnog sporazuma i Ustava Bosne i Hercegovine, čime nesumnjivo ugrožavaju mir i sigurnost u Bosni i Hercegovini i regiji.

3.      Odbijajući da implementiraju konačne i obavezujuće odluke Ustavnog suda BiH, sprečavajući njihovo izvršenje i preduzimajući brojne nelegalne radnje s ciljem onemogućavanja izvršenja odluka Ustavnog suda BiH, predstavnici zakonodavne i izvršne vlasti u entitetu RS svjesno krše Ustav BiH i čine teška krivična djela propisana Krivičnim zakonom BiH.

4.      Zbog evidentnog ugrožavanja Dejtonskog mirovnog sporazuma nužno je snažno i pravovremeno djelovanje Ureda Visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini, s ciljem zaštite mira i stabilnosti u Bosni i Hercegovini.

5.      Predstavnici međunarodne zajednice, primarno države svjedoci Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, a posebno predstavnici Evropske unije (EU), trebaju prestati tolerirati antidejtonsku i protivustavnu politiku organa vlasti entiteta RS. Pasivnost predstavnika dijela međunarodne zajednice dodatno ohrabruje organe evlasti entiteta RS da nastave sa separatističkim aktivnostima i institucionalnim atacima na državu Bosnu i Hercegovinu i njen ustavnopravni poredak. EU treba u najkraćem roku, po uzoru na sankcije Sjedinjenih Američkih Država i Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, implementirati usvojenu odluku Evropskog parlamenta kojom se traži uvođenje sankcija destruktivnim političarima koji otvoreno ruše Dejtonski mirovni sporazum.

6.      Suprotstavljajući se nelegalnim aktivnostima koje ugrožavaju mir i sigurnost, pozivamo nadležne pravosudne organe vlasti Bosne i Hercegovine, kao i druge nadležne institucije Bosne i Hercegovine, da odgovorno i promptno reagiraju i da zakonitim djelovanjem spriječe i sankcioniraju svako neustavno i nezakonito postupanje usmjereno protiv Bosne i Hercegovine i njenog ustavnopravnog poretka, nezavisnosti, suvereniteta i teritorijalnog integriteta.

7.      Opći okvirni sporazum za mir u Bosni i Hercegovini predstavlja međunarodni ugovor kojeg su potpisale tri države: Republika Bosna i Hercegovina, Savezna Republika Jugoslavija (pravni nasljednik Republika Srbija) i Republika Hrvatska.  Sporazumom su ove tri države okončale „tragični sukob u regionu“ i obavezale se da će „u potpunosti poštovati suverenu jednakost jedna druge“ i „uzdržavati se od bilo kakvih akcija, putem prijetnje ili upotrebe sile ili na bilo koji drugi način, protiv teritorijalnog integriteta ili političke nezavisnosti Bosne i Hercegovine“. Imajući u vidu sadržaj potpisanog međunarodnog ugovora, pozivamo Srbiju i Hrvatsku da, kao ugovorne strane, u skladu sa međunarodnim ugovornim pravom, poštuju princip suverene jednakosti država i princip neintervencije u unutrašnja i vanjska pitanja drugih država, te da preuzete međunarodne obaveze izvršavaju u dobroj vjeri.